ارزیابی ریسک ویژه زمین لغزش در بخشی از البرز جنوبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

1-      عضو هیئت علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری

چکیده

گرچه اغب نمی‌توان مانع از وقوع رخدادهای طبیعی مانند زمین‌لغزش شد، اما با شناخت، ارزیابی و مدیریت جامع ریسک زمین لغزش می‌توان خسارات و آسیب‌ها را در حد قابل قبولی کاهش داد و امکان استفاده بهینه از زمین را  فراهم کرد. در این مقاله ریسک ویژه زمین لغزش در بخشی از دو حوزه هراز و دماوند از حوزه های  واقع  در البرز جنوبی ارزیابی شده است. ریسک ویژه زمین لغزش، عبارت از درجه آسیب‌پذیری مورد انتظار ناشی از وقوع رخداد لغزش زمین است. در این تحقیق اجزای اصلی ریسک پذیر شامل؛  تراکم جمعیت، سازه‌ها، منابع طبیعی و کشاورزی در منطقه‌ای است که بالقوه به وسیله خطر زمین‌لغزش تهدید می‌شود. درارزیابی خطر لغزش زمین  که  از اجزای اصلی معادله ریسک می‌باشد،  از شاخص آماری فراوانی زمین‌لغزش در منطقه  و ضریب اهمیت نسبی عوامل استفاده شده است. دو شاخص شعاع تأثیر لغزش و فراوانی اجزای آسیب‌پذیر در  ارزیابی و وزن دهی اجزای آسیب‌پذیر که جزء دوم معادله ریسک می‌باشند  مورد استفاده واقع شده اند. ترکیب وزن‌ها و ساخت نقشه‌های وزنی خطر، آسیب‌پذیری و ریسک با استفاده از مدل همپوشانی شاخص‌های چند کلاسه انجام شده است. این مدل، عملگری افزایشی است، و وزن زیاد در پیکسل‌های خروجی آن، بیانگر حساسیت زیاد آن (تا بیش از دو برابر) نسبت به وزن زیاد در پیکسل‌های مشابه در عملگرهای کاهشی است. بنابر این کاربرد نتایج این مدل در طرح‌های توسعه و آمایش سرزمین  خاص کاربری‌های حساس است.
نقشه ریسک ویژه منطقه، سطح آسیب پذیری مجموع عوامل آسیب پذیر در هر نقطه را، بالقوه برای طراحان طرح‌های توسعه و سرمایه‌گذاران محلی و منطقه‌ای نشان می‌دهد و پیش بینی افزایش زیان و آسیب‌پذیری را به طور کیفی در تغییر کاربری‌ها یا تغییر فراوانی منابع برای کاربران ممکن می سازد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Landslide specific risk assessment on part of southern Alborz, Iran

نویسنده [English]

  • Mohsen Shariat jafari
1. Lecturer, Soil conservation and watershed management research Institutee.
چکیده [English]

 
Although occur of natural events such as landslides can not be prevented, but their losses and impact can be reduced by recognition, assessment and risk management. Landslide specific risk may be defined as degree of vulnerability from a landslide event in every point of region.
In this research the elements at risk are population; constructions, natural and agricultural resources, that potentially affected by the landslide hazard.
Landslide frequency and relative preference of effective factors index have been used in hazard assessment. Vulnerability mapping carried out with use of run out distance index and frequency of exposed elements.
Index overly multi class model is used to creating the weight maps. This is an increasing operator and the high weight in its pixels shows high sensitivity. Therefore it is suitable for sensitive land use. The final specific risk map is necessary source on land use planning and prediction of losses in change land use or load frequency of land

کلیدواژه‌ها [English]

  • specific risk assessment
  • hazard
  • vulnerability
  • Landslide
  • Alborz
  • Iran

احمدی، حسن. اباذر، اسماعیلی. سادات، فیض نیا. محسن، شریعت جعفری (1382) پهنه بندی خطر حرکت‌های توده‌های با دو مدل رگرسیون چندمتغیر(MR)  و تحلیل سلسله مراتبی (AHP) مجله علمی– پژوهشی منابع طبیعی ایران (دانشگاه تهران)، جلد56 شماره 4

گریم اف. بوهام کارتر: 1379. سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی برای دانش پژوهان علوم زمین، ترجمه و نشر گروه GIS سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

شریعت جعفری، محسن. رامین، حامد پناه. (1386) پیش‌بینی خطر ناپایداری شیب‌های طبیعی با استفاده از عملگرهای ضرب و جمع جبری فازی، مجله منابع طبیعی ایران، دوره 60، شماره 3، ص 745-758

شریعت جعفری، محسن.جعفر، غیومیان. نادر، جلالی. علی، غفاری (1385) پهنه‌بندی خطر و ریسک ویژه  زمین‌لغزش در البرز مرکزی، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری،گزارش نهائی طرح تحقیقاتی خاص، 110ص

مهدویفر، محمدرضا (1386) ارزیابی تحلیلی و طراحی سامانه جامع مدیریت ریسک زمین لغزش‌های ناشی از زلزله، پایان نامه دکتری، لرزه شناسی، پژوهشکده ژئوتکنیک، پژوهشگاه  بین المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله

Abbot B, Bruce I, Savigny W, Keegan T, Oboni F (1998b) Application of a new methodology for the management of rockfall risk along a railway. In:Moore D, Hungr O (eds) Proceedings of the 8th IAEG Congress, Vancouver, A.A. Balkema, Rotterdam, pp 1195-1200

Abbut B, Bruce I, Savigny W, Keegan T, Oboni F (1998a) A methodology for the assessment of rockfall hazard and risk along linear transportation corridors. In: Moore D, Hungr O (eds) Proceedings of the 8th IAEG Congress, Vancouver, A.A.  Balkema, Rotterdam, pp 1195-1200

AS/NZS 4360  (1999).  Risk Management, Standards Australia/Standards New Zealand.

AIRMIC, ALARM, IRM,( 2002). A Risk Management Standard,www.airmic.com

Baynes FJ, Lee EM (1998) Geomorphology in landslide risk analysis, an interim report. In: Moore D, Hungr O (eds) Proceedings of the 8th IAEG Congress, Vancouver. A.A. Balkema, Rotterdam, pp 1129-1136

BSI. (2000), British Standard Project Management   Part 3: Guide to the management of business related project risk (BS6079-3:2000). Technica Committee MS/2 British Standards Institutio

Carrara A, Cardinali M, Guzzetti F (1992) Uncertainty in assessing landslide hazard and risk. ITC J 2:172-183

Chacon J, Irigaray C, Fernandez T, El Hamdouni r, (2006) Enginearing geology maps: landslides and GIS, Bull Eng. Geo. Environ. 65: 341 -411

Chardon AC. (1999) A geographic approach of the global vulnerability in urban area, Geo. Journal 49: 197 – 212

CAN/CSA- Q850-97 (1997) Risk Management: Guideline for Decision Makers, 

Canadian Standards Association. Rexdale, Ontario.

Dai FC, Lee CF, Ngai YY (2002) Landslide risk assessment and management: an overview. Eng Geol 64(1):65-87

Einstein HH (1988) Special lecture: landslide risk assessment procedure. In: Proceedings of the Vth ISL Lausanne, vol 2, pp 1075-1090

Fell R (1992) Some landslide risk zoning schemes in use in Eastern Australia and their application. In: Proceedings of the VIth Australian-New Zealand conference on geomechanics society, Christchurch, NZ, pp 505-512

Fell R (1994) Landslide risk assessment and acceptable risk. Can Geotech J 31:261-272

Fell R, Hartford D (1997) Landslide risk assessment. In: Cruden D, Fell R (eds) Landslide risk assessment. Proceedings of the international workshop on landslide risk assessment, Honolulu. Balkema, Rotterdam, pp 51-110

Gee,D. Michael. (1991) Classification of Landslide Hazard Zonation Methods and a Test of Predictive Capabilty. Proceeding of the 6th International Symposium on Landslide, Balkema , Landslides. 31: 947-958

Guzzetti F, Reichenbach P, Wieczorek GF (2003b) Rockfall hazard and risk assessment in the Yosemite Valley, California, USA. Nat Hazards Earth Syst Sci 3:491-503

Hollestein K (2005) Reconsidering the risk assessment concept: standardizing the impact description as a building block for vulnerability assessment. Nat Hazards Earth Syst Sci 5:301-307

JSA. (2001) Guidelines for development and implementation of risk management system. Japanese Standards Association, Japan

Laird RT, Perkins JB, Bainbridge DA, Baker JB, Boyd RT, Huntsman D, Staub PE, Zucker MB (1979) Quantitative land-capability analysis. US Geological Survey Professional Paper 945. US Department of Interior, Washington, 115 pp

Leroueil S, Locat J (1998) Slop monements__geotechnical characterization, risk assessment and mitigation. In: Moore D, Hungr O (eds) Proceedings of the 8th IAEG Congress, Vancouver. A.A. Balkema, Rotterdam, pp 933-944

Liu X, Lei J (2003) A method for assessing regional debris flow risk: an application in Zhaoton of Yunnan province  (SW China). Geomorphology 52:181-191

Liu X, Yue ZQ, Tham LG, Lee CF (2002) Empirical assessment of Debris flow risk on a regional scale in Yunnan, southwestem China. Environ Manage 30(2):249-264

Leone F, Aste J.P, Leroi E, (1996) Vulnerability assessment of elements exposed to mass-moving; working toward a better risk perception, In: Senneset, K.(Ed.), Landslides, Balkema, Rotterdam, pp. 263-269.

Mallamud BD (2003) A universal probability distribution for landslide events. Geophys Res Abstr 5:04399

Maquaire O, Thiery Y, Malet P, Weber C, Puissant A, Wania A (2004) Current practices  and assessment tools of landslide vulnerability in mountainous basins identification of exposed elements with a semiautomatic procedure. In: Lacerda WA, Ehrlich M, Fontoura SAB, Sayao ASF (eds) Landslides: evaluation  and stabilization. Balkema, Taylor & Francis Group, London, pp171-176

Prina E, Bonnard Chr, Vulliet L (2004) Vulnerability and risk assessment of a mountain road crossing landslides. Riv Ital Giotec 2:67-79

PMBOK GUIDE (2004) A Guide to the Project Management Body of Knowledge, Project management Institute, Four campus Boulevand Square, PA19073-3299 USA,

Remondo J,  Bonachea J, Cendrero A (2004) Probabilistic landslide hazarde and risk mapping on the basis of occurrence and damages in the recent past. In: Lacerda WA, Ehrlich M, Fontoura SAB, Sayao ASF (eds) Landslides:evaluation and  stabilization. Balkema, Taylor & Francis Group, London, pp 125-130

Rocha GC (2004) Landslide risk mapping methodology applied to medium size urbanities in Brazil:case study of Juiz de For a town, Minas Gerais syate. In:Lacerda WA, Ehrlich M, Fontoura SAB, Sayao ASF (eds) Landslides: evaluation and stabilization. Balkema, Taylor & Francis Group, London, pp 297-302

Rautela P, Lakhera RC (2000) Landslide risk analysis between Giri and Tons rivers in Himachal Himalaya. IAG 2(3/4):153-160

Spiker EC, Gori PL (2000) National landslide hazards mitigation strategy: a framework for loos reduction. Open-fili report 00-450, Department of Interior, U.S.G.S., USA, 49 PP

Spiker EC, Gori PL (2003a) Partnerships for reducing landslide strategy. The National Academy of Sciences Press, Washing, DC

Spiker EC, Gori PL (2003b)National landslide hazards mitigation  strategy: a framework for loss reduction. USGS  Circular 1244. US Department of Interior, U.S.G.S. Reston, Virginia, 56 pp

Spizzichino D, Falconi L, Delmonaco G, Margottini C, Puglisi V (2004) Integrated approach for landslide risk assessment of Craco village (Italy). In:Lacerda WA, Ehrlich M, Fontoura SAB, Sayao ASF (eds) Landslides: evaluation and stabilization. Balkema, Taylor & Francis Group, London, pp 273-242

Stevenson PC (1977) An empirical method for the evaluation of relative landslide risk. Int Ass Eng Geol Bull 16:69-72 

Van Westen CJ (2004) Geoinformation tools for landslide risk assessment:an overview of recent developments. In: Lacerda  WA, Ehrlich  M,  Fontoura SAB, Sayao  ASF  (eds) Landslides: evaluation and stabilization. Balkema, Taylor & Francis Group, London, pp 39-56

UN/ISDR (2005) Living with Risk: focus on disaster risk reduction  -United Nations International Strategy for Disaster Reduction - p16

Varnes DJ (1984) International Association of Engineering Geology Commission on landslides and Other Mass Movements on Slopes. Landslide hazard zonation: a review of principles and practice. Int Assoc Eng Geol, UNESCO Natural Hazards Series no. 3, 63 pp

Wu Q, Ye S,Wu X,  Chen P (2004) Risk assessment of earth fractures by constructing an intrinsic vulnerability map, a specific vulnerability map, and a hazard map, using Yuci city, Shanxi, China as an example.Environ Geol 46:104-112

Xie QM, Xia YY (2004) Systems theory for risk evaluation of landslide hazard. Int. J. Rock Mech Min Sci, Vol 41, no.3, CD-ROM, Elsevier, Netherland