مطالعه خطرات زیست محیطی آلاینده‌های منطقه مهریز در ایجاد آلودگی روی منابع آب زیرزمینی آبخوان یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیاردانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد

2 استادیار دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد

چکیده

آلوده‌کننده‌هایی که به داخل زمین تراوش می‌کنند بدون زیان انتشار نمی‌یابند بلکه آنها با آب زیرزمینی حرکت می‌نمایند و می‌توانند در چاه‌ها دورتر از محل اصلی آلودگی نمایان شوند. چنانچه مواد معدنی، شیمیایی و یا باکتری در کیفیت آب اختلال به وجودآورند آلودگی آب اتفاق افتاده است. در این پژوهش مطالعات بر روی خطرات زیست‌محیطی آلاینده‌های طبیعی و صنعتی مهریز انجام و آلودگی‌های ناشی از آنها بر روی منابع آب زیرزمینی دشت یزد ـ اردکان که حدود 80 % درصد ذخایر آبی استان را در بر می‌گیرد مورد بررسی قرار گرفته است. در منطقه مورد مطالعه تعداد 10 چاه برای نمونه‌برداری انتخاب و نمونه‌برداری از چاه‌ها به روش موردی (لحظه‌ای) انجام شد. با توجه به شرایط موجود خصوصیات آب زیرزمینی و میزان حلالیت و تحرک آلاینده‌ها در آب زیرزمینی، پارامترهای شیمیایی و بیولوژیکی موردنظر برای آزمایش انتخاب و نمونه‌های تهیه شده با استفاده از روش‌های استاندارد مورد آزمایش قرار گرفت. با توجه به نتایج حاصل از مطالعات زمین‌شناسی و زمین‌ریخت‌شناسی منطقه مورد مطالعه و اثرات آن بر کیفیت آب‌های زیرزمینی نمی‌توان بالا بودن برخی پارامترها و نوسانات آن در منطقه مورد مطالعه را به آلودگی‌های طبیعی نسبت داد. نقشه‌های هم غلظت که برمبنای نتایج آزمایش نمونه‌های آب در منطقه مورد مطالعه تهیه شده است، نشان می‌دهد که میزان COD و نیترات در جهت جریان آب زیرزمینی روند افزایشی داشته است. ظاهر شدن فلزات سمی و سنگین سرب در برخی نمونه‌ها نشان از ورود آلودگی از منابع غیرطبیعی دارد. بالا بودن میزان کروم شش (6+Cr) در بعضی از نمونه‌ها می‌تواند نتیجه ورود پساب‌های صنعتی یا کشاورزی به منابع آب باشد. با بهره‌گیری از نتایج این پژوهش می‌توان به حل مشکلات اکولوژیکی و بیولوژیکی این منطقه حساس اقدام نمود و در خصوص استقرار صنایع پاک که آلودگی خاص ایجاد نمی‌نمایند تصمیم‌گیری نمود تا ضمن توسعه اقتصادی، مسایل زیست‌محیطی نیز مورد توجه قرار گیرد..

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A study of environmental hazards of mehriz area's pollutants causing pollution in ground water resources of Yazd aquifer

نویسندگان [English]

  • Hamid Mehrnahad 1
  • Hadi Pourdara 2
1 Assistant prof. of Civil Engineering Department, Yazd University, Iran
2 Assistant prof. of Civil Engineering Department, Yazd University, Iran
چکیده [English]

Pollutants that leak and spread in the ground causing harm. They move with the ground waters and can be seen in wells farther than the original location of pollution. If mineral or chemical materials or bacteria disturb the water quality in this research, environmental hazards of natural and industrial pollutants of Mehriz area are studied and the pollutions caused by them affecting the ground water resources of the Yazd-Ardakan plain which encompass 80% of Yazd water resources have been examined.
In this research in order to choose wells for sampling, water well location maps, resulting from visiting and the location of pollutants were considered. In the studied area 10 wells were chosen for sampling and the sampling method used was casual sampling. According to the circumstances, characteristics of ground waters and level of solubility and the mobility of pollutants in ground waters were the chemical and biological parameters chosen for experiment and the prepared samples were tested with standard methods.
According to the results from geological and geomorphological studies of the area and the effects of it on the ground water quality we cannot relate the high level of some parameters or fluctuations in the studied area to natural pollutions. The concentration maps prepared based on the experiment results of the water sample of the studied area show that the level of COD and nitrate increase in the direction which the ground water flow. Appearance of toxic and heavy metals of lead in some samples show that pollution has entered from an unnatural source. High amounts of chromium (Cr+6) in some samples is a result of industrial or agricultural waste entering the water resources. By using the results of this research ecological and biological problems of this exquisite area can be solved and decisions can be made regarding the establishment of clean industries which produce no pollution. In this way economic development and environmental issues are both considered important.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geomechanics parameters
  • pumped storage reservoir
  • Azad dam
  • IRMR
  • GSI

اختصاصی، م.ر.، احمدی، ح.، باغستانی، ن.، خلیلی، ع.، 1375، منشاء یابی تپه‌های ماسه‌ای در حفره دشت یزد- اردکان.

پاپلی یزدی، م.ح، لباف خانیکی، م.، 1382، قنات‌های تفت، سازمان میراث فرهنگی کشور.

پوردارا، ه.، 1384، وضعیت زیست محیطی منابع آلوده‌کننده آب و خاک در حوزه دشت یزد- اردکان، سازمان حفاظت محیط‌زیست.

پویا، ع.، 1379، آب‌نامه یزد، جلد اول شناخت سرزمین، شرکت سهامی آب منطقه‌ای استان یزد.

جویا، م، ح.، 1370، گزارش شناسایی آبهای زیرزمینی کویر سیاهکوه، شرکت سهامی آب منطقه‌ای استان یزد.

سازمان حفاظت محیط زیست ایران، 1378، ضوابط و استانداردهای زیست محیطی، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست.

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، 1383، راهنمای ارزیابی پیامدهای زیست محیطی شهرک‌های صنعتی، نشریه شماره 5-254، معاونت امور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.

سازمان هواشناسی یزد، 1382، مجله سازمان هواشناسی کشور.

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، 1380، سالنامه آماری استان یزد.

شهرک صنعتی یزد، 1381، گزارش مرحله اول طرح بازارچه، شرکت شهرک‌های صنعتی استان یزد.

طالقانی، م.، 1379، مقدمه‌ای بر مکان‌یابی صنایع، تمرکز صنعتی و ترسیم فضایی، سال دهم. شماره 63، ص 55-52.

قبادیان، ع.، 1361، سیمای طبیعی استان یزد، استانداری یزد.

گلزار طرزجانی، م.، 1381، بررسی جاذبه‌های گردشگری (اکوتوریسم) در حوضه آبی طرزجان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.

مهرنهاد، ح. و مهرشاهی، د.،1383، مورفو تکتونیک و مناطق عمده گسلی استان یزد، فصلنامه تحقیقات جغرافیای شماره 072

مهرنهاد، ح، 1390، بررسی نقش گسل‌های مهم و عمده محدوده دشت یزد- اردکان و تأثیر آن در کمیت آب‌های زیرزمینی دشت، طرح تحقیقاتی شرکت سهامی آب منطقه‌ای استان یزد، دانشگاه یزد

میراب، س، م و همکاران، 1368، سیمای طبیعی و جغرافیایی منطقه گاریزات (جلد اول)، جهاد سازندگی استان یزد

نبوی.م، ح.، و همکاران، 1351، نقشه‌های زمین‌شناسی1:250000، ایران، برگه‌های یزد و اردکان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معرفی کشور.

یوسفی، ی، فریدریک، ژ، ل، 1357، نقشه‌های مغناطیس هوایی یزد- اردکان مقیاس 1:250000،  سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

ASTM D4644-87, 1998. Standard test methods for slake durability ofshales and similar weak rocks: annual book of ASTM Standards, vol. 04.08.Americal Society for Testing and Materials, Philadelphia, PA

Berberian, M., King,G.C., P1980. Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. In: Contribution to the Seismotectonics of Iran, Part4. Geological Survey of Iran, Tehran, Report No.52, 1983. Pp. 502-564

Berberian, M., 1981. Structural evolution of the Iranian Plateau. In:  Contribution to the Seismotectonics of Iran, Part4. Geological Survey of Iran, Tehran, Report No.52, 1983. Pp. 19-68

Bell F.G., 1993. Durability of carbonate rock as building stone with comments on its preservation. Environmental Geology, Vol. 21, 187-200

Devi, R., Alemayehu, E., Singh, V., Kumar, A., 2008. Removal of fluoride, arsenic and coliform loacteriaby modified homemade filter media form drinking water. 13 ioresource technology vol. 99, pp: 2269-2274

Gupta, V., Ahmed I., 2007. The effect of pH of water and mineralogical properties on the slake durability (degradability) of different rocks from the Lesser Himalaya, India. Engineering Geology, Vol. 95: 79-87

Huber, H., 1955. Geological report on the Ardakan-Kalut area (central Iran). GR-144, National Iranian Oil Company (NIOC), Tehran.

Mehrshahi, D., 1999. Late Quaternary Environments, Ardakan Playa, central Iran. PhD thesis, Geography Department, Faculty of Science, Sheffield University, UK

Meyer, B., Mouthereau, F., Lacombe. O., Agard P., 2006. Evidence for Quaternary activity along the Deshir Fault: Implication for the Tertiary tectonics of Central Iran, Geophys. Journal Int., 164: 192-201

Odeh, T., Salameh, E., Schirmer, M., Strauch, G., 2009. Structural control of groundwater flow regimes and groundwater chemistry along the lower reaches of the Zerka River, West Jordan, using remote sensing, GIS, and field methods. Environmental Geology, 58. 1797-1810

Singaraja ,C., Chidambaram, S., Anandhan, P., Parasanam, M.V., Thivya, C.,Thilagavathi, R., 2013. Astudy on the Status of fluoride ion in groundwater of coastal hard rock aquifers of south Imdia. Arabianjournal ceosience. Vol. 6. Pp:4167-4177