انجمن زمین شناسی مهندسی ایران زمین شناسی مهندسی ایران 2228-5245 16 3 2023 11 22 Investigation of effective parameters in determining the optimal grouting pressure of cement slurry in dams with rock bed بررسی پارامترهای مؤثر در تعیین فشار بهینه تزریق دوغاب سیمان در سدهای با بستر سنگی 89 107 193883 FA علی صادقی گروه زمین شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان مجتبی حیدری گروه زمین شناسی دانشگاه بوعلی سینا سید حسین جلالی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0003-2052-7136 Journal Article 2023 06 19 One of the essential parameters in grouting operations for various purposes of foundation improvement is the optimal grouting pressure for the penetration of cement slurry. In this study, the role of effective parameters in determining the optimal grouting pressure was investigated based on grouting data and engineering geology data obtained in drilling and grouting workshops from 42 dam projects in Iran and the world. Then, Multiple Linear Regression (MLR) and Multiple Nonlinear Regression (MNLR) methods and soft computation methods such as Fuzzy System (FUZZY), Artificial Neural Network (ANN), and Adaptive Neuro-Fuzzy Inference System (ANFIS) were used to estimate optimal grouting pressure from these parameters. The results show that the depth (D), geological strength index (GSI), and uniaxial compressive strength of rock mass (UCSRM) have the highest correlation in the grouting pressure (GP), respectively. Among the statistical methods, the ANFIS method with a coefficient of determination (R2 = 0.803) and the root mean square error (RMSE = 4.47) performs better than other models.<br />Additionally, the results show that R2 and RMSE are improved in FUZZY, ANN, and ANFIS analysis methods compared to MLR and MNLR. In the fuzzy system, fuzzy rules are formulated using the worker's experience as well as the results of studies of others. These rules select the output using specific ranges of input values, so fuzzy systems models show more flexibility and give better results than the data used in the model. یکی از پارامترهای بسیار مهم در عملیات تزریق برای اهداف مختلف بهسازی پی، میزان فشار بهینه تزریق برای نفوذ دوغاب سیمانی است. در این پژوهش، بر اساس داده‌های تزریق و داده‌های زمین‌شناسی مهندسی به‌دست‌آمده در کارگاه‌های حفاری و تزریق از 42 پروژه سدسازی در ایران و جهان، نقش پارامترهای مؤثر در تعیین فشار بهینه تزریق بررسی و مدل‌هایی با روش‌های رگرسیون چندمتغیره خطی (LMR) و غیرخطی (NLMR) و روش‌های محاسبات نرم همچون سیستم فازی (FUZZY)، شبکه عصبی (ANN) و سیستم فازی-عصبی (ANFIS) ارائه شده است. نتایج نشان می‌دهد پارامترهای عمق (D)، شاخص مقاومت زمین شناسی (GSI) و مقاومت فشاری تک محوری توده سنگ (UCSRM)، به ترتیب بیشترین همبستگی را در تعیین فشار تزریق (GP) دارند و از بین روش‌های آماری، مدل ساخته شده به روش ANFIS با ضریب تعیین 803/0=R2 و کمترین خطای جذر میانگین مربعات 47/4=RMSE نسبت به مدل‌های دیگر کارایی بهتری دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که R2 و RMSE در روش‌های تحلیل FUZZY، ANN و ANFIS برای تخمین فشار تزریق، در مقایسه با LMR و NLMR بهبود یافته‌اند. در سیستم فازی، از قوانین فازی که با استفاده از تجربه کاربر و نیز نتایج مطالعات سایرین تدوین می‌گردد، استفاده می‌شود. این قوانین با استفاده محدوده‌های خاصی از مقادیر ورودی اقدام به انتخاب خروجی می‌نمایند، در نتیجه مدل‌های ساخته شده با سیستم فازی، انعطاف بیشتری از خود نشان داده و با داده‌های غیر از داده‌های بکار رفته در مدل، نتایج مناسب‌تری بدست می‌دهند. https://www.jiraeg.ir/article_193883_acbbac76cd0aa9e31e33f288be68e1eb.pdf