انجمن زمین شناسی مهندسی ایران زمین شناسی مهندسی ایران 2228-5245 18 2 2025 08 23 Assessing the impact of geomorphological and engineering geological factors on tsunami risk mitigation along Iran's southeastern coast, between Gavater and Pozm bays ارزیابی نقش خصوصیات ژئومورفولوژی و زمین‌شناسی مهندسی در کاهش خطر سونامی سواحل جنوب شرق ایران، محدوده حدفاصل خلیج‌های گواتر تا پزم 27 55 235323 10.22034/jiraeg.2025.235323 FA مهدی هاشمی گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محمد حسین جوکار گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ماشااله خامه چیان استاد گروه زمین شناسی مهندسی دانشگاه تربیت مدرس محمدرضا نیکودل گروه زمین‌شناسی مهندسی دانشکده علوم پایه دانشگاه تربیت مدرس،تهران، ایران Journal Article 2025 09 01 The Makran coastal area has seen significant economic and social growth in recent years, thanks to development initiatives in Iran. However, geological and seismic data indicate that a tsunami could strike the Makran coast near the Sea of Oman again, which could lead to a tragic loss of life and substantial economic damage in the region. To protect the coastlines, this study aims to create a geomorphological map of the area between the Gulfs of Gavater and Pozm, identifying the various landforms and their locations. This map will be compared with tsunami inundation maps to evaluate how the local landforms affect tsunami flow and to differentiate between safe and hazardous areas. In the next phase, the stability of the rocky coastlines will be assessed by examining the engineering properties and resistance of the rocky shores. The findings indicate that estuarine landforms, lagoon areas, mudflat regions, and coastal lowlands are the most hazardous environments in the event of tsunamis. The rocky shores of Gavater Bay, with a compressive strength of 1.97 MPa and a density of 1.68 g/cm³, are the most vulnerable to direct tsunami impacts. In contrast, the rocky shores of Beris, which have a compressive strength of 1 MPa and a density of 1.61 g/cm³, are more susceptible to the indirect effects of tsunamis. منطقه ساحلی مکران در سال‌های اخیر گسترش اقتصادی و اجتماعی قابل‌توجهی در قالب طرح‌های توسعه سواحل ایران یافته است. ولی شواهد زمین‌شناسی و لرزه‌ای حاکی از محتمل بودن خطر وقوع مجدد سونامی برای سواحل مکران در مجاورت دریای عمان می‌باشد که در صورت وقوع مجدد در منطقه، تلفات جانی و خسارات اقتصادی قابل‌توجهی را در منطقه رقم خواهد زد. بنابراین در این پژوهش در راستای حفاظت از سواحل، در ابتدا با شناسایی لندفرم‌ها و موقعیت آن‌ها، نقشه ژئومورفولوژی سواحل منطقه حدفاصل خلیج‌های گواتر تا پزم ترسیم‌شده و با مقایسه آن با نقشه‌های آب‌گرفتگی ناشی از سونامی، تأثیر لندفرم‌های منطقه بر جریان سونامی بررسی و لندفرم‌های ایمن و خطرناک شناسایی گردید. در ادامه با مطالعه خصوصیات مهندسی و مقاومتی سواحل سنگی منطقه، میزان پایداری سواحل سنگی و صخره‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاکی از آن است که لندفرم‌های خور، تالاب، پهنه‌های گلی و دشت‌های ساحلی پرخطرترین عوارض در برابر سونامی می‌باشند. سواحل سنگی خلیج گواتر با مقاومت فشاری تک‌محوری میانگین MPa 97/1 و چگالی متوسطgr/cm3 68/1 ناپایدارترین عوارض سنگی در برابر جریان مستقیم موج سونامی و پرتگاه‌های سنگی بریس نیز با مقاومت فشاری تک‌محوری میانگین MPa 1 و چگالیgr/cm3 61/1، ناپایدارترین عوارض سنگی تحت تأثیر غیرمستقیم موج سونامی می‌باشند. https://www.jiraeg.ir/article_235323_ba5d81e68ed9a3826759e1050d4aca69.pdf